Terug naar overzicht



Zesde Staatshervorming: Aardverschuiving in de personenbelasting.

10/12/2014

 

Extra complexiteit Zesde Staatshervorming biedt mogelijkheden tot optimalisatie

Over deze Zesde Staatshervorming en de impact op de woonfiscaliteit is al heel wat inkt gevloeid. Maar is het nu echt zo complex? En is het alleen maar slecht nieuws? We praten met expert Jef Wellens, die onlangs een boek “Zesde Staatshervorming - Aardverschuiving in de personenbelasting” uitbracht.

 

Kan u eens kort uitleggen wat de Zesde Staatshervorming inhoudt?

De Zesde Staatshervorming is in feite de eerste echte fiscale staatshervorming, die raakt aan de personenbelasting. Voordien beschikten Vlaanderen, Wallonië en Brussel op dat vlak ook al wel over beperkte fiscale bevoegdheden, maar die waren facultatief en werden nauwelijks benut. Het bleef bij wat fiscaal gerommel in de marge. Met deze staatshervorming stoot de federale overheid belangrijke fiscale bevoegdheden definitief af, waarvoor nu uitsluitend de gewesten bevoegd en verantwoordelijkheid zijn, ook financieel. Deze staatshervorming is dus dwingend en niet langer vrijblijvend; ze noopt de gewesten meteen tot een concrete invulling van de nieuwe bevoegdheden. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de forse inperking van de woonbonus waartoe Vlaanderen dit jaar besliste.
De staatshervorming is daarom ook een federale besparingsoperatie: fiscale bevoegdheden worden afgestoten terwijl niet alle middelen om de factuur van die bevoegdheden te betalen, mee overgaan. En bij samenloop van federale en gewestelijke fiscale voordelen, die niet cumuleerbaar zijn, verleent de federale overheid hoffelijk voorrang aan de gewesten om de factuur te dragen.

De Zesde Staatshervorming is ook een schoolvoorbeeld van het Belgisch compromis. Bepaalde aspecten van de personenbelasting worden geregionaliseerd, maar in wezen blijft die belasting federaal. Naast een federale personenbelasting betalen we, naargelang van onze woonplaats, nu ook een Vlaamse, Waalse en Brusselse personenbelasting, via opcentiemen die de gewesten vrij kunnen bepalen en die worden geheven op de federale belasting. Hoeveel die gewestelijke personenbelasting bedraagt, dat bepalen de gewesten zelf. Naargelang van hun financieringsbehoeften, kunnen zij de gewestelijke opcentiemen laten dalen of stijgen.

 

Waarom noemt u de staatshervorming een aardverschuiving?

De impact van deze staatshervorming op de belastingaangifte maar vooral op de berekening van de personenbelasting is enorm. Groter dan de hervorming eind jaren ‘80 die het huwelijksquotiënt invoerde en groter dan de laatste hervorming van 2001 die de decumul veralgemeende. De belastingaangifte zal aandikken met tientallen nieuwe codes en ettelijke nieuwe vakken. De structuur van de belastingberekening wijzigt compleet, met een federaal en een gewestelijk spoor, en met een verschuiving van een groot aantal belastingverminderingen. Dat zorgt bovendien voor heel wat neveneffecten. Personen met een salary split (= combinatie van Belgisch en buitenlands inkomen) gaan er bijvoorbeeld op vooruit, terwijl opzeggingsvergoedingen op termijn zwaarder worden belast.

 

Is de ongerustheid die er onder de mensen heerst terecht? Zal de immobiliënsector de staatshervorming voelen?

Jazeker, voor een aantal belastingverminderingen zijn de gewesten nu bevoegd, andere domeinen blijven federaal. Dat zorgt voor een heel ambigue belasting die complexer is dan ooit. Die dualiteit en complexiteit komt nog het best tot uiting in de nieuwe woonfiscaliteit. Door de splitsing van vastgoed in ‘eigen woningen’, waarvoor de gewesten nu bevoegd zijn, en ‘niet-eigen woningen' zoals tweede verblijven